بررسی تأثیر تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی بر مشارکت، خودکارآمدی و بار شناختی دانش‌آموزان
مشخصات مقاله
- عنوان اصلی: Effects of AI-generated images in visual art education on students’ classroom engagement, self-efficacy and cognitive load
- نویسندگان: Cunling Bian، Xiaofang Wang، Yingxue Huang، Shan Zhou و Weigang Lu
- مترجم: امیرحسین طوفانی
- سال انتشار: ۲۰۲۵
- تاریخ انتشار: ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵
- مجله: Humanities and Social Sciences Communications
- جلد و شماره مقاله: جلد ۱۲، مقاله ۱۵۴۸
- نوع پژوهش: مطالعه تجربی
- DOI: 10.1057/s41599-025-05860-2
خلاصه مقاله
هوش مصنوعی مولد در سال‌های اخیر توانسته است تصاویر هنری متنوعی تولید کند؛ قابلیتی که فرصت‌های تازه‌ای برای آموزش هنر ایجاد کرده است. اما آیا استفاده از این تصاویر در کلاس درس واقعاً به یادگیری بهتر کمک می‌کند؟
پژوهشگران این مطالعه برای بررسی این پرسش، تأثیر استفاده از تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی را بر تجربه یادگیری هنر دانش‌آموزان بررسی کردند.
روش پژوهش
در این مطالعه، ۷۸ دانش‌آموز پایه پنجم ابتدایی در چین شرکت کردند. دانش‌آموزان به دو گروه ۳۹ نفره تقسیم شدند:
- گروه آزمایش: آموزش هنر با استفاده از تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی.
- گروه کنترل: آموزش هنر با استفاده از روش معمول و تصاویر متداول.
پژوهشگران میزان مشارکت دانش‌آموزان در کلاس، خودکارآمدی آن‌ها، بار شناختی و کیفیت آثار نقاشی‌شان را بررسی کردند. برای تولید تصاویر از ابزار هوش مصنوعی Stable Diffusion استفاده شد.
یافته‌های اصلی
- افزایش مشارکت در کلاس
دانش‌آموزانی که از تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی استفاده کردند، مشارکت بیشتری در کلاس نشان دادند. تصاویر متنوع و امکان مواجهه با ایده‌های بصری تازه احتمالاً به افزایش علاقه و توجه آن‌ها کمک کرده بود.
- افزایش خودکارآمدی
دانش‌آموزان گروه آزمایش احساس خودکارآمدی بیشتری گزارش کردند. خودکارآمدی یعنی باور فرد به توانایی خودش برای انجام یک کار یا مواجهه با یک چالش.
در آموزش هنر، این احساس می‌تواند به این معنا باشد که دانش‌آموز هنگام مواجهه با یک موضوع هنری، اعتماد بیشتری به توانایی خود برای خلق اثر داشته باشد.
- افزایش نیافتن بار شناخت
با وجود استفاده از فناوری جدید، تفاوت معناداری در بار شناختی دو گروه مشاهده نشد. به بیان ساده، استفاده از تصاویر هوش مصنوعی در این مطالعه باعث نشد دانش‌آموزان فشار ذهنی بیشتری تجربه کنند.
- بررسی کیفیت آثار هنری
پژوهشگران نقاشی‌های دانش‌آموزان را از نظر مهارت فنی، تناسب با موضوع، ترکیب‌بندی، خلاقیت، اصالت، میزان تلاش و پیشرفت ارزیابی کردند. نتایج این بررسی نیز در کنار افزایش مشارکت و خودکارآمدی، از ظرفیت این روش آموزشی حمایت کرد.
نتیجه‌گیری
این پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند به‌عنوان ابزاری مکمل در آموزش هنر به کار گرفته شود و با فراهم کردن تصاویر متنوع و جذاب، مشارکت دانش‌آموزان و باور آن‌ها به توانایی‌هایشان را تقویت کند.
بااین‌حال، باید به یک محدودیت مهم توجه داشت: این پژوهش روی ۷۸ دانش‌آموز پایه پنجم در یک مدرسه چین انجام شده است؛ بنابراین نمی‌توان نتایج آن را بدون پژوهش‌های بیشتر به تمام سنین، محیط‌های آموزشی یا رشته‌های هنری تعمیم داد.
همچنین، افزایش مشارکت و خودکارآمدی لزوماً به معنای اثبات برتری هوش مصنوعی در تمام ابعاد یادگیری هنر نیست.
پیام اصلی مقاله این است که ارزش هوش مصنوعی در آموزش هنر، صرفاً به توانایی آن در تولید تصویر وابسته نیست؛ بلکه به چگونگی استفاده از آن برای ایجاد تجربه‌های یادگیری مؤثرتر نیز بستگی دارد.
این موضوع پرسشی مهم را پیش روی معلمان هنر قرار می‌دهد: چگونه می‌توان از هوش مصنوعی برای گسترش تجربه هنری دانش‌آموزان استفاده کرد، بدون آنکه فرصت تجربه، تمرین و خلق مستقل از آن‌ها گرفته شود؟
