ِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
به نام خداوند رحمتگر مهربان
۱ – وَالْعَادِيَاتِ صَبْحًا
سوگند به اسبان تیز تک جهادگران که
نفس نفس میزنند
سوگند به اسبان جهادگران به اسبان دونده ای که نفس زنان به سوی میدان جهاد پیش میروند.
۲ – فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا
و سوگند به اخگر انگیزان از برخورد سمها
و سوگند به اسبانی که با کوبیدن سمشان از سنگها جرقه می جهانند.
۳- فَالْمُغِيرَات صَبْحًا
و سوگند به تکاوران بامدادی
و سوگند به سوارانی که هنگام سپیده دم غافل گیرانه به دشمن هجوم میبرند.
۴ – فَأَثَرْنَ بِهِ نَفْعًا
و گرد و غبار به هر سو پراکنده کردند.
و با آن هجوم گرد و غبار فراوانی بر انگیزند.
۵ – فَوَسَطنَ به جَمْعًا
و ناگاه در آن وقت در میان گروهی دشمن
در آیند؛
و ناگهان چنان هجوم آنها غافلگیرانه و برق آسا بود که در چند لحظه صفوف دشمن را از هم شکافته در میان دشمنظاهر شدند و به قلب آنها هجوم بردند و جمعیت آنها را از هم متلاشی کردند.
آیات فوق اعلان نگاه پر تحسین پروردگار است در گرامی داشت جهاد و جهاد گران در راه او که او آنها میبیند سم اسبان
دلهای مصمم و انگیزه هجومی آنان را میبیند و ایشان را می ستاید.
۶ – ٌإِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُود
که انسان در برابر پروردگارش ناسپاس
است
پاسخ یا موضوع سوگند به مجاهده مجاهدان دین خدا آن که همزمان گروه دیگری هستند با خصوصیات گرایشی فکری و رفتاری دیگر آری انسان نسبت به پروردگارش ناسپاس و بخیل است.
پاسخ سوگند در واقع نکوهش اهل نفاق و نکوهش سست عنوان ناهمراه در سختی ها و حزب قائدین در زمان پیامبر و هر زمان دیگر است.
إن الإنسان لربه لكنود،
او نسبت به تربیت نفس خود قصور و تقصیر دارد و قوای عقلانی او مغلوب نفسانیات اوست . «کنود» به معنای کفور و نیز به بخیل یعنی کسی که خیرش به کسینمیرسد؛ اطلاق میشود. آیه نظیر فرمود:
إن الإنسان خلق هلوعاً – إذا مسه الشر جزوعاً و إذا مسه الخير منوعاً،
به یقین انسان حریص و کم طاقت آفریده شده است هنگامی که بدی به او رسد بی تابی میکند و هنگامی که خوبی به او رسد مانع ۱۹ دیگران میشود و بخل میورزد) (معارج – ۲۱).جان را به خدا نمی فروشد و مصداق لربه لكنود هستند در برابر اما جان خود را و عمر خویش را به هر ثمن بخسی میفروشد در مورد کسانی که با خدا معامله می کنند فرمود: وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِى نَفْسَهُ ابْتِغَاء مرضات الله والله رؤوف بالعباد، افرادی هستند که به خاطر به دست آوردن رضایت او جان خویش را با خداوند معامله میکند و خداوند نسبت به (۲۰۷) بندگانش مهربان است (بقره)
۷- ٌوَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِيد
و او بر این امر گواه است
بی تردید خود او بر این ناسپاسی خویش گواه است. به همین سبب در قیامت به اوَگفته می شود اقرأ كتابك كفى بنَفْسِك الْيَوْمَ عَلَيْكَ حسيباً کتابت را بخوان، کافی است که امروز، خودت حسابگر خویش ۱۴ باشی (اسراء (۱۴) همین مضمون در آیه از سوره قیامت فرمود: بل الإنسان على نفسه بصیره خود انسان حجت و گواه بر خودش خواهد بود.
۸- ٌوَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيد
و راستی او سخت شیفته مال است
خصوصیت دیگر او آن که او نسبت به دنیا و ثروت و مال سخت علاقه مند، فریفته و بخیل است.
۹- ِأَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُور
آیا نمی داند هنگامی که آنچه در گورهاست برانگیخته شود
آیا آدمی نمیداند که روزی آنچه از مردگان در دل قبرها و پراکنده در زمین است، همه بیرون ریخته میشود؟
۱۰ – ِوَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُور
و آنچه در سینه هاست پدیدار گردد.
و آنچه در درون سینه ها است آشکار میگردد به بیرونکشیدن محتوای درونی چیزی تحصیل میگویند. این آیه مشخص میکند که تمام اسرار درونی ما در روز قیامت به بیرون ۹ ریخته می شود؛ همچنان که در آیه سوره مبارکه طارق در وصف قیامت فرمود: يوم تبلى السرائر، آن روز که رازها همه فاش شود.
۱۱ – إن ربهم بهم يومئذ لخبير
بی گمان پروردگارت در چنین روز از حال
آنان آگاه است
بی تردید در آن روز پروردگارشان نسبت به آنان آگاه است و بر پایه اعمال نیک و بدشان به آنان پاداش یا کیفر دهد.