23:56

1405/08/29

رصد معلم

در باب سوره مرسلات

سوره مرسلات هفتاد و هفتمین سوره در ترتیب مصحف شریف و سی و سومین سوره در ترتیب نزول است این سوره که در جزء ۲۹ جای دارد از سوره های مکی قرآن است که پیش از آن سوره همزه و پس از آن سوره ق نازل شده است.

این سوره را مرسلات به معنای فرستادگان نامیده اند؛ به دلیل آن که در آغاز سوره به آنان سوگند یاد شده است. همچنین نام دیگر این سوره «عرف» است که در نخستین آیه به کار رفته است.

سوره مرسلات ۵۰ ،آیه ۱۸۱ کلمه و ۸۴۱ حرف دارد. این سوره به لحاظ حجمی جزو سوره های مفصلات دارای آیات کوتاه و از سوره های نسبتاً کوچک قرآن است

 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خداوند رحمتگر مهربان

 

۱ – وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا

سوگند به فرستادگان پی در پی

قسم به فرشتگانی که از پی هم فرستاده میشوند. قسمهای سوره با نوعی از ابهام و رمز همراه هستند. برای نمونه مرسلات به رسولان و فرشتگان و بادها هر سه اطلاق میشوند یا در مورد عرف که دارای معانی متعدد پشت سر هم و معروف هستند. قسم به مأمورین فرستاده شده برای پخش نیکیها قسم به آن دسته از ملائکه قبض کننده روح انسان به آسانی

 

2- فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا

که سخت توفنده اند

قسم به همان مرسلات عاصفات عاصف» در مورد بادهای تند به کار برده میشود و بیشتر مفهوم از جا کندن را میدهد فرشتگان ماموری که روح را به سختی از بدن انسان بر می گیرند!

 

3- وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا

و سوگند به افشانندگان افشانگر

سوگند به بادها یا ملائکه های پراکنده کننده بادها کارگزارانی که بادها را جابجا میکنند.

 

۴ – فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا

که میان حق و باطل جدا گرند.

سوگند به نشر کنندگانی که این صفت را دارند که فارق هستند جدا میکنند جدا کردنی

 

۵ – فَالْمُلْقِيَات ذكراً

و القا کننده وحی اند

سوگند به پخش کنندگان ذکر القاء کنندگان بیداری و آگاهی انسان ذکری که موجب تنبه و بیداری و آگاهی انسان میشود (وحی)

 

۶ – عُدْرًا أَوْ نُذرا

خواه عذری باشد یا هشداری

ذکر دو حالت پیدا میکند عذرا او نذرا یا فقط اتمام حجتی برای انسان است و یا واقعا بیم و اعلام خطری است. این دو به توبه و عذاب نیز قابل تعبیر است.

 

۷- إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِع

که آنچه وعده یافته اید قطعا رخ خواهد داد.

در پاسخ قسم های فوق بیان میدارد قطعاً چیزی که از آن بیم داده میشوید و قیامت نام دارد به وقوع می پیوندد.

 

۸- فَإِذَا النُّجُومُ طَمِسَتْ

پس وقتی که ستارگان محو شوند

در هنگام وقوع وعده الهی برای رخداد قیامت کبری علائمی در کارند که از این آیه به توضیح برخی از آنان می پردازد؛ از این امور به اشراط الساعه» نیز یاد می شود:

نخست بیان میدارد این روز موعود زمانی فرا میرسد که ستاره ها از صفحه آسمان محو و تاریک گردند؛

 

۹ – وَإِذَا السَّمَاءِ فَرِجَتْ

و آنگاه که آسمان بشکافد.

وقتی آسمان شکافته شود؛

 

۱۰ – وَإِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ

و آنگاه که کوه ها از جا کنده شوند

و آنگاه که کوه ها از جای خویش کنده و متلاشی و به گرد و خاک تبدیل شوند؛

 

۱۱ – وَإِذَا الرُّسُلُ أَقْتَتْ

و آنگاه که پیمبران به میقات آیند

و در آن هنگام که زمان سئوال از پیامبران و ادای شهادت ایشان اعلام میشود.

در آیات مشابه بیان میدارد:

(1) فلنسألُنَ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلتسألن المرسلين ما هم از کسانی که رسولان به آنها مبعوث شدند سؤال میکنیم و هم از رسولان (اعراف (۶)

 

(۲) يَوْمَ يَجْمَعُ اللهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أَجِبْتُمْ قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا إِنَّكَ أَنْتَ عَلامُ الْغُيُوبِ روزی که خدا پیامبران را جمع میکند و به آنان می فرماید: چه پاسخی به شما داده شد؟ گویند ما را هیچ دانشی نیست؛ یقیناً تویی که به نهانها بسیار دانایی (مائده ۱۰۹)؛

 

۳)و أشرقت الأرض بنور ربها و وضع الكتاب و جيء بالنبيين و الشهداء و قضى بينهم بِالْحَقِّ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ، و در آن روز زمین به نور پروردگارش روشن گردد و نامه ی اعمال را در میان نهند و پیامبران و شاهدان را حاضر سازند و میان آنان به حق داوری شود در حالی که بر آنان ستم نمی رود (زمر (۶۹)

 

١٢- لِأَي يَوْمٍ أَجْلَت

برای چه روزی تعیین وقت شده است.

این کارها برای چه روزی پس انداخته و در نظر گرفته شده اند؟

 

۱۳ – لِيَوْمِ الْفَصْلِ

برای روز داوری

برای روز قیامت همان روزی که بین حق و باطل صالح و مفسد و سعید و شقی جدایی می افتد.

 

۱۴ – وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ

و تو چه دانی که روز داوری چیست

و تو چگونه توانی عظمت و سختی آن روز داوری و روز جدایی بزرگ را تصور کنی؟

 

۱۵ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که قیامت را تکذیب کردند. «ویل» به معنای «هلاکت»، به معنای انواع عذاب و نیز به معنای وادی پر عذابی در جهنم تفسیر کرده اند، این کلمه در اینجا حکایت از سرنوشت دردناک تکذیب کنندگان در آن روز دارد.

 

۱۶ – أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ

مگر پیشینیان را هلاک نکردیم

آیا ما پیشینیان را به کیفر کفر و ستم و تکذیب هلاک نکردیم؟ همانند اقوامی از نوح و عاد و نمود .

 

۱۷ – ثُمَّ نَتَّبِعُهُمُ الْآخِرِينَ

سپس از پی آنان پسینیان را میبریم

بعد از آنان دیگر مجرمان را نیز به دنبال آنها میفرستیم و این سنت جاری الهی است که تبعیض بر نمی دارد همانند اقوامی از لوط و شعیب و موسی و مردمانی پس از آنان

 

۱۸ – كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ

آری با مجرمان چنین میکنیم.

ما با بدکاران عالم این گونه رفتار میکنیم آیه تهدیدی همیشگی برای مجرمان است.

 

۱۹ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۲۰ – أَلَمْ نَخْلُقُكُمْ مِنْ مَاءٍ مَهِينٍ

مگر شما را از آبی بی مقدار نیافریدیم

آیا ما شما آدمیان را از نطفه بی قدر بدین زیبایی نیافریدیم؟

 

۲۱ – فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَكِينٍ

پس آن را در جایگاهی استوار نهادیم و آن را در رحم مادران به عنوان جایگاهی استوار قرار داده ایم.

 

۲۲ – إِلَى قَدَرٍ مَعْلُومٍ

تا مدتی معین

تا مدت زمانی مشخص که دوران ماندگاری جنین در شکم پایان میگیرد و روز پایان جنین فرا می رسد.

 

۲۳ – فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ

پس سامانش دادیم و چه نیکو و توانا

در نوعی نتیجه گیری فرمود: ما تقدیر مدت رحم و سرنوشت او را نوشته و سامانش دادیم و نیکو مقدر (حکیمی) هستیم.

 

۲۴ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که حقایق را تکذیب کردند.

 

۲۵ – أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضِ كِفَانًا

مگر زمین را محل اجتماع نگردانیدیم

آیا زمین را خواستگاه اجتماع انسانها و جامع پیشینیان و پسینیان آنان قرار ندادیم؟

 

۲۶ – أَحْيَاء وَأَمْوَاتًا

چه برای مردگان چه زندگان

تا زندگان روی زمین تعیش کنند و مردگان درونش پنهان شوند.

 

۲۷ – وَجَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسي شامخات وَأَسْقَيْنَاكُمْ مَاءً فَرَاتًا

و کوه های بلند در آن نهادیم و به شما آبی گوارا نوشانیدیم و در آن کوه های

بلند برافراشتیم و از ابر و باران به شما آب زلال گوارا نوشانیدیم.

 

۲۸ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۲۹ – انْطَلِقُوا إِلَى مَا كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

بروید به سوی همان چیزی که آن را تکذیب می کردید.

شما امروز به سوی آن دوزخی بروید که استهزاء کرده و مورد تکذیب شما بود، اما همان سرنوشت در خور اعمال شماست.

 

٣٠ – انْطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ

بروید به سوی آن دود سه شاخه

بروید زیر سایه دودهای آتش دوزخ تا از سه جانب شما را احاطه کند. « ظل » : سایه. مراد دود سیاه و پر حرارتی است که از دوزخ بر می خیزد و این نوعی کنایه است.

 

۳۱ – لا قَلِيلِ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ

نه سایه دار است و نه از شعله آتش] حفاظت می کند

سایه ای که برخاسته از آتش قهر الهی است که آن نه آرام بخش است و نه از اثرات شعله های آتش جلوگیری میکند.

 

۳۲ – إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ

شراره هایی به سان قصر می افکند

آن آتش شراره هایی از خود پرتاب میکند به بزرگی یک قصر

 

۳۳ – كَأَنَّهُ جَمَالَتْ صُفْرٌ

گویی شترانی زرد رنگند

گویی آن شراره در بزرگی و رنگ به شتران زرد موی مانند است

 

۳۴ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۳۵ – هَذَا يَوْمُ لَا يَنْطِقُونَ

این روزی است که دم نمیزنند

آن روزی است که کافران اهل دوزخ برای نجات خود سخنی نتوانند گفت و اصولا قادر به بیان نیستند در این خصوص در آیه نظیر فرمود: الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفواههم وتُكَلِّمُنَا أيديهم وتشهد أرجلهم بما كانوا يكسبون امروز بر دهانشان مهر مینهیم و دستهایشان با ما سخن می گویند و پاهایشان کارهایی را که انجام میدادند شهادت میدهند (پس (۶۵)

 

۳۶ – وَلَا يُؤْذَنَ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ

و رخصت نمی یابند تا پوزش خواهند

بعد از مواقفی که حق دفاع داشته اند بعد از شهادت شاهدین و حضور عمل در نامه عمل بدیشان اجازه داده نمیشود تا بیش از این پوزش بطلبند و عذرخواهی بکنند.

 

۳۷ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۳۸ – هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ

این همان روز داوری است شما و پیشینیان را گرد می آوریم

امروز همان روز جدایی حق از باطل است که همه شما و پیشینیان را در آن جمع کرده ایم.

 

۳۹ – فَإِنْ كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ

پس اگر حیلتی دارید در برابر من بسگالید

پس اگر برای گریز از چنگال عقاب و عذاب من چاره ای دارید به کار گیرید تا خود را برهانید

 

۴۰ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۴۱ – إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ

اهل تقوا در زیر سایه ها و بر کنار چشمه سارانند

در مقابل آنچه برای منکرین و مجرمان گفته شد این فراز در مورد متقین است. آن روز سخت اما بندگان با تقوا و پرهیزگار در سایه درختان بهشت و اطراف چشمه سارهای جاری متنعمند.

 

۴۲ – وَفَوَاكَهُ مِمَّا يَشْتَهُونَ

با هر میوه ای که خوش داشته باشند

و از هر نوع میوه مایل باشند در دسترس و فراوان فراهم است.

 

۴۳ – كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

به پاداش آنچه میکردید بخورید و بیاشامید گواراتان باد بخورید و بیاشامید که شما را گوارا باد به پاداش اعمال نیکی که در دنیا به جای می آوردید.

 

۴۴ – إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

ما نیکوکاران را چنین پاداش میدهیم

ما البته نيکوکاران عالم را این گونه پاداش میدهیم.

 

۴۵ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۴۶ – كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ

ای کافران بخورید و اندکی برخوردار شوید که شما گناهکارید

خطاب بر میگردد آیه در خطابی تهدیدی به مجرمان بیان میدارد شمایان که ایمان به لذات روحانی و تنعم و نشاط ابدی ندارید؛ پس به خوی حیوانیت اندکی برخوردار باشید و تمتع ببرید که همانا شما مجرمید.

 

۴۷ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

ولی آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۴۸ – وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لَا يَرْكَعُونَ

و چون به آنان گفته شود رکوع کنید به رکوع نمی روند

چنان از باده غرور سرمست هستند که هرگاه به آنها گفته شود که نماز و طاعت خدا را به جای آرید از روی نخوت و بی نیازی سر باز زده و اطاعت نمی کنند.

 

۴۹ – وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ

آن روز وای بر تکذیب کنندگان

وای آن روز به حال آنان که آیات خدا را تکذیب کردند.

 

۵۰ – فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

پس به کدامین سخن پس از [قرآن] ایمان می آورند.

این کافران مجرم پس از آیات خدا که آن را تکذیب کردند باز به کدامین حدیث ایمان می آورند؟ برای نمونه اگر به این قرآن که دلائل صدق و نشانه های حقانیت آن در تمام آیات و تعبیراتش آشکار است ایمان نیاورند؛ پس به کدام سخن دیگر ایمان می آورند؟ و با این پرسش انکاری سوره به پایان میرسد

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جستجو کردن