1. آمادگی روانی و عاطفی فرزندان:
از برنده جایزه نوبل در فیزیک آقای [ایزیدور ایزاک رابی] در مورد راز موفقیت ایشان پرسیدند:
چه عاملی موجب موفقیت شما را راهنمایی کرده؟
او در پاسخ گفت: مادرم!! او عامل اصلی این موفقیت بود، به جای اینکه دائم از من بپرسد چه کاری یاد گرفتی؟ میپرسید: «آیا امروز سؤال خوبی از معلم پرسیدی؟»
اکثر پدران و مادران موفقیت فرزندان خود را با کسب نمره بالاتر ارزیابی میکنند و صرفاً میزان آموختهها برایشان مهم است.
حال آنکه والدین ارجحاً ابتدا باید استرس روانی فرزندان خود را کاهش داده و اضطراب و استرس آنان را مدیریت کنند.
البته عوامل اضطراب، نگرانی و استرس دانشآموزان متعدد است از جمله:
تنش ها و تعارضات بین پدر و مادر، نگرانی (از امتحان کنکور و آینده تحصیلی) از عوامل مهم اضطراب دانشآموزان هستند، لیکن در ابتدای سال تحصیلی لازم است هرچه سریعتر نگرانیهای مربوط به آغاز سال تحصیلی را مدیریت کنند.
در این رابطه توجه والدین محترم را به چند نکته جلب مینمایم:
الف. بسیاری از دانشآموزان به ویژه کلاس اولیها، هفتمیها و دهمیها از محیط جدید و کلاس اولیها از بیشتر اجتماع شدن نگرانند، لذا والدین به جای پرسیدن این سوال که چرا نگرانی؟ بهتر است بپرسند چه چیزی برای تو هیان انگیزتر یا چالش برانگیز بود؟ چالش اصلی تو در محیط مدرسه/دبیرستان چیست؟
ممکن است فرزند شما نتوانسته باشد با معلمین، دستیاران مدرسه، سایر دانشآموزان و به طور کلی محیط آموزشی ارتباط منطقی برقرار کند و این آگاهی شما را وادار میکند تا راهکار مناسبی برای رفع مساله فرزندتان پیدا کنید.
ب. انتظار والدین از فرزندان باید واقعبینانه باشد، علاوه بر کسب نمره عالی، باید برای درست آوردن مهارت اجتماعی، استقلال و از همه مهمتر هویت یابی خود تلاش کنند و به تربیت همه جانبه فرزند خوب بپردازند.
ج. در هفتههای اول تحصیلی بهتر است بیشتر بر توانایی های فرزند تاکید داشت و چالش های موجود را در فرصت های بهتر حل کنیم.
2. اصلاح سبک زندگی:
اشتغال از وضعیت بدون قید و شرط تعطیلات تابستانی، به شرایط جدید و ساختار منظم مدرسه، امری فوق العاده ضروری است.
در این رابطه تنظیم خواب بر اساس شرایط جدید مورد توجه است، کمخوابی و بدخوابی عامل اصلی بسیاری از بیماریها و موجب بدخلقی و بهخصوص عدم تمرکز در کلاس درس است.
لازم است:
۱-یک روز قبل از بازگشایی مدارس، ساعت خواب به شکل بازه های ربع و نیم ساعته کم کم به عقب کشیده شود.
از نظر علمی بهترین عادت خواب از ساعت ۲۳ تا ۶ بامداد و یک ساعت قبل و بعد از ظهر میباشد.
در ارتباط با اصلاح سبک زندگی پولفه های دیگری همچون پر کردن اوقات فراغت، سرگرمی ها، فعالیت های ورزشی، مهارتی، فضای مجازی، ارتباط با دوستان و هم سن و سالان، مهمانی ها، سفر ها و… نیز مطرح هستند که به طور مستقل به بعضی از این مولفه ها در مقالات بعدی خواهیم پرداخت.
3. تغذیه مناسب:
تقویت حافظه، حفظ سطح انرژی پایدار و پیشگیری از خستگی و افت تحصیلی دانشآموزان
مغز انسان برای یادگیری و فعالیتهای شناختی به سوخت پایدار نیاز دارد.
در ادامه راهنمای جامع و کاربردی تغذیه دانشآموزان را به تفکیک وعده، میانوعده و نکات کلیدی بررسی میکنیم:
الف. صبحانه: مهمترین وعده روز
نخوردن صبحانه باعث افت قند خون، کاهش تمرکز، بیحوصلگی و احساس خوابآلودگی در کلاس درس میشود.
ترکیب ایدهآل صبحانه: پروتئین + کربوهیدراتهای پیچیده + فیبر
گزینههای عالی:
• نان سبوسدار + پنیر و گردو / خیار و گوجه
• تخممرغ + نان سبوسدار
• فرنی، شیربرنج، جو دوسر، موز و کمی عسل
• ارده و شیره، خرما یا نان
• کره بادامزمینی به همراه نان تست و تکههای موز
نکته: اگر دانشآموز میل به صبحانه ندارد، از لقمههای کوچک، آبمیوه طبیعی همراه با چند عدد مغز، یا یک لیوان شیرموز و خرما در هفتههای اول شروع کنید.
ب. میانوعدههای سالم مدرسه
خشکبار، میوههای تازه و سبزیها، نان، پنیر و سبزی، کوکو سبزی، کوکو سیبزمینی کمچرب، تخممرغ آبپز، شیر پاکتی کمچرب، ماست
ج. ناهار و شام متعادل:
• این دو وعده باید نیازهای رشدی و بازسازی انرژی را تأمین کنند: پروتئینهای باکیفیت، حبوبات، کربوهیدراتهای کامل مانند برنج مخلوط با حبوبات و سبزیها، سیبزمینی و نانهای کامل.
• شام سبک و اول شب: شام باید حداقل ۲ ساعت قبل از خواب صرف شود تا خواب راحت و باکیفیتی برای روز بعد فراهم کند.
د. تأمین آب مورد نیاز بدن:
• کمآبی بدن یکی از دلایل پنهان افت تمرکز، سردرد و خستگی است. همراه داشتن یک قمقمه آب اختصاصی و تشویق به نوشیدن آب در طول روز ضروری است.
• مصرف دمنوشهای ملایم، شربتهای سنتی کمشیرین نیز گزینههای خوبی هستند.
هـ. سایر مواد مغذی:
1. امگا ۳
• نقش در یادگیری: تقویت حافظه
• منابع موجود: ماهی و گردو
2. آهن
• نقش در یادگیری: اکسیژنرسانی
• منابع موجود: گوشت قرمز، حبوبات، تخممرغ
3. روی
• نقش در یادگیری: تقویت سیستم ایمنی و تمرکز
• منابع موجود: تخم کدو، گوشت، حبوبات، مغزیجات
4. ویتامین B
• نقش در یادگیری: تأمین انرژی
• منابع موجود: غلات، تخممرغ، لبنیات، حبوبات
5. ویتامین D و کلسیم
• نقش در یادگیری: سلامت استخوانها و بهبود خلق و خو
• منابع موجود: شیر، ماست، پنیر، زرده تخممرغ، نور آفتاب
و. خوراکیهایی که باید محدود یا حذف شوند:
• قندهای ساده: کیک، بیسکویتها، آبمیوههای صنعتی، پفک، چیپس و شکلات
• فستفودها و غذاهای سرخکردنی سنگین
• نوشیدنیهای انرژیزا، چای پررنگ، قهوه، نوشابهها
ز. نکات رفتاری مهم برای والدین:
1. برنامهریزی و آمادهسازی از شب قبل: ساندویچ یا میانوعده را شب آماده کنید.
2. الگوی مناسب بودن: اعضای خانواده هم در کنار دانشآموز صبحانه بخورند.
3. تنوع و جذابیت ظاهری: میوهها را در ظرفهای جذاب و خردشده قرار دهید تا مصرف آنها برای کودک آسان و لذتبخش باشد.
ادامه مطالب در مقالات آینده تقديم میشود.